Connection has lost...
Instellingen: gesproken tekst language

Verslag van dialoogsessie Alle Meldingen Tellen Mee

15-10-2020
Op zaterdag 19 september 2020 organiseerden wij een dialoogsessie met de titel 'Alle meldingen tellen mee'. De aanleiding was dat wij ontzettend veel meldingen ontvingen van de Chinese/Aziatische gemeenschap over discriminatie en racisme. Het 'coronalied' van Radio 10 'Voorkomen is beter dan Chinezen' was hier een belangrijke bron van. Het probleem reikt echter verder dan dit lied en er blijkt een roep te zijn voor een structurele aanpak. Met de bijeenkomst wilden we de kansen en mogelijkheden verkennen om Chinese/Aziatische organisaties en burgers in Utrecht te ondersteunen in hun strijd voor inclusie en gelijk behandeling. Lees hieronder het uitgebreide verslag van de dialoogsessie. 


Locatie: Buurthuis De Oase, Cartesiusweg, Utrecht
Gespreksleider: Mustapha Bah, Art.1 Midden Nederland
Verslag: Rosenbaum Select, notulisten & verslaggevers


Opening en inleiding
Gespreksleider Mustapha Bah verwelkomt de deelnemers aan de dialoogbijeenkomst, georganiseerd door Stichting Asha en Art.1 Midden Nederland, naar aanleiding van het carnavalslied "Voorkomen is beter dan chinezen." De Nederlandse antidiscriminatiemeldpunten hebben daar zeer veel meldingen over gekregen; Art.1 Midden Nederland kreeg er binnen enkele dagen na uitzending ongeveer 270.

Er wordt een schriftelijk verslag van de bijeenkomst gemaakt, en er worden ook foto's gemaakt. Geen van de aanwezigen heeft daar bezwaar tegen, ook niet tegen publicatie op de sociale media.

Stichting Asha
Het gezelschap is vanmiddag te gast in Buurthuis De Oase. Radj Ramcharan, secretaris van het bestuur van Stichting Asha, heet allen welkom in het buurthuis, dat al sinds 1989 bij de Stichting in gebruik is. Vijfentwintig zelforganisaties, waaronder Chinese groepen, hebben hun activiteiten in De Oase. De groepen hebben eigen activiteiten, maar doen ook veel met elkaar. Zo vragen zij bijvoorbeeld gezamenlijk subsidie aan voor hun projecten. Op die manier helpen de organisaties elkaar en leren zij van elkaar.

Stichting Asha hoopt op een open gesprek, deze middag, "want," zegt Radj Ramcharan, "als wij de kwestie rond dat carnavalslied niet oplossen, doet niemand het."

Kennismakingsronde
De aanwezigen stellen zich aan elkaar voor en vertellen op verzoek van de gespreksleider wat zij uit het gesprek willen meenemen. We hopen op een open gedachtewisseling over diversiteit en inclusiviteit, wordt gezegd, en te horen wat wij daaraan kunnen bijdragen. Verdraagzaamheid en tolerantie begint in de opvoeding en op school; het zou fijn zijn als we tips en adviezen voor beter bereik van ouders en scholen krijgen. Daarnaast is het belangrijk dat we iedereen die dit aangaat kunnen bereiken, via de netwerken bijvoorbeeld – hoe doen we dat?

De deelnemers zijn het erover eens dat het begint bij bewustzijn, maar dat het daar niet bij moet blijven. Hoe komen we met elkaar tot vruchtbare actie?

Art.1 Midden Nederland
Art.1 Midden Nederland is het antidiscriminatiemeldpunt van de provincie Utrecht. De naam van de organisatie is ontleend aan artikel 1 van de Nederlandse Grondwet ('Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan'). Dit artikel is eigenlijk bedoeld om burgers tegen de overheid te beschermen; in de praktijk werkt het meldpunt met de Wet Gelijke Behandeling. Bernice Calmes, sinds 1 januari jl. directeur, vertelt dat de organisatie niet alleen klachten en meldingen met betrekking tot discriminatie verzamelt, maar melders ook ondersteunt bij eventuele vervolgstappen. Art.1 Midden Nederland verzorgt daarnaast voorlichting en training, onder andere op scholen.

Nadat het carnavalslied in februari 2020 werd uitgezonden via Radio 10 kreeg Art.1 Midden Nederland zeer veel meldingen, ongeveer de helft van het gebruikelijke jaartotaal. Dat was zo'n sterk signaal, vertelt Bernice, dat de organisatie het initiatief nam voor een dialoog met de Chinese/Aziatische gemeenschap in de regio.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.



Klachtbehandeling
Er werken twaalf mensen bij Art.1 Midden Nederland, vervolgt Michel Aben, onderdeel van het team dat klachten en meldingen behandelt. Zijn team krijgt het vaakst meldingen over discriminatie op de arbeidsmarkt of bij commerciële dienstverlening.

Omdat de tekst van het carnavalslied als kwetsend en beledigend werd ervaren, werd er aangifte gedaan. Helaas gaat het Openbaar Ministerie de makers van het lied niet vervolgen, de zaak werd geseponeerd. Het Openbaar Ministerie was van mening dat er geen strafbaar feit was gepleegd, dat de liedtekst niet onnodig grievend was, dat de inhoud moest worden aangemerkt als 'satire' en moest worden opgevat als 'artistieke vrijheid.' De groep die aangifte deed, is het daar niet mee eens en gaat in beroep tegen de uitspraak van het Openbaar Ministerie: er wordt een zogenoemde Art.12-procedure aangespannen bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, met een beroep op Artikel 12 (Wetboek van Strafvordering). Zo'n procedure kan worden gestart als de melder (belanghebbende) het niet eens is met de beslissing van de rechtbank om niet tot vervolging over te gaan.

Michel vertelt dat Art.1 Midden Nederland een melder meestal ondersteunt met advies en informatie. Daar heeft hij een voorbeeld van: een sollicitant van Irakese afkomst kreeg bij het horecabedrijf waar hij solliciteerde te horen dat men al was voorzien. Een vriend van deze man, van Nederlandse afkomst, belde een kwartiertje later, en werd uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek. Art.1 Midden Nederland heeft hierover een klacht ingediend bij het College voor de Rechten van de Mens, gevestigd in Utrecht. De Irakese man werd in het gelijk gesteld: het College was van oordeel dat hier sprake was van discriminatie op grond van ras. Helaas, zegt Michel, is een uitspraak van dit College niet bindend. Deze wordt echter wél gepubliceerd, met de rechtsnaam van de partij die bij het College wordt gedaagd.

Een van de deelnemers herinnert zich dat er een paar jaar geleden nogal wat te doen was om de opmerking van een jurylid van Holland's Got Talent ('nummer 39 met rijst'). Wat is daarmee gebeurd? Hierop geeft Bernice Calmes aan dat Art.1 Midden Nederland relatief weinig meldingen krijgt uit de Chinese/Aziatische gemeenschap. Misschien is het bescheidenheid? Dat is jammer, vindt de directeur; wie een opmerking als beledigend of kwetsend ervaart, hoeft dat niet te motiveren en kan dat gewoon melden.

Reacties
Wie zo'n opmerking maakt, en ziet dat het 'verkeerd valt,' zegt vaak snel 'dat het maar een grapje was.' De aanwezigen ervaren dat als een dooddoener, want dat neemt de belediging niet weg en het maakt een opmerking ook niet minder kwetsend. 'Het was maar een grapje,' dat werd ook gezegd nadat het carnavalslied op de radio te horen was geweest. De Chinese/Aziatische gemeenschap heeft niet veel vertrouwen in een goede afloop; velen zijn moedeloos geworden en hebben ervaren dat er niet geluisterd wordt.

Er zijn twee vertegenwoordigers van Asian Raisins aanwezig. Deze groep is samen met andere partners een actie gestart: #maariklachniet. Er werd ook een petitie opgesteld. De reacties zijn positief; de gemeenschap voelt zich erdoor gesteund.

Dat de Chinese/Aziatische groep nu opstaat, is een compliment waard – en alle steun. De oudere generatie heeft heel veel over zich heen laten komen omdat zij altijd zo hard werkten. Hun kinderen en kleinkinderen laten nu van zich horen: als niemand hier ooit iets van zegt, verandert er nooit iets. Laten we met elkaar in gesprek raken én blijven! Dat Art.1 Midden Nederland dit nu oppakt, wordt gewaardeerd. De deelnemers adviseren de organisatie om voor meer publiciteit rond deze actie te zorgen; de naamsbekendheid van het antidiscriminatiemeldpunt is bij de Chinese/Aziatische gemeenschap nog niet groot genoeg.

De tekst gaat door onder de afbeelding.



Dialoog
Hoe gaat het nu met de Chinese/Aziatische gemeenschap? Welke zorgen zijn er, en welke uitdagingen? Hoe kunnen Art.1 Midden Nederland en de gemeente Utrecht de groep ondersteunen op het gebied van gelijke behandeling, inclusie en diversiteit?

We kunnen best tegen een grapje, wordt gezegd, maar een grapje mag niet ten koste gaan van de eigenwaarde van iemand anders. Neem bijvoorbeeld het verjaardagsliedje dat iedereen kent: 'Happy Birthday in het Chinees.' Dat is niet oké, want er wordt een bevolkingsgroep belachelijk mee gemaakt. Dat liedje moet niet meer gezongen worden; ook dat moeten we samen aanpakken, liefst al vanaf de docentenopleidingen. En scholen moeten zorgen voor een leeromgeving die vrij van discriminatie is.

Een goede beweging, vindt Radj Ramcharan; de acties rond zwarte piet hebben ons geleerd dat één stem een grote beweging kan worden. Dit gaat echter niet vlug en vergt een lange adem.

'Waar kom je vandaan?' Eigenlijk een rare vraag, vinden de aanwezigen. 'Ik ben in Utrecht geboren,' vertelt een van de aanwezigen, 'maar als ik dat vertel, volgt altijd de vraag: nee, dat bedoel ik niet, waar kom je écht vandaan?' Lastig te zeggen! De soms erg gemengde afkomst van mensen met een Chinees/Aziatisch uiterlijk maakt het niet gemakkelijk om je te identificeren met één land van herkomst.

De aanwezigen willen graag dat er beweging komt van 'beleefd luisteren naar onze verhalen' naar concrete actie. Ondersteunt de gemeente Utrecht dat? Lisalotte Lemmen, beleidsmedewerker Sociaal domein, vertelt dat de gemeente een antidiscriminatieagenda heeft, en aan een antidiscriminatieplan werkt. Hiervoor wordt inbreng bij alle mogelijke bevolkingsgroepen verzameld. Het is de bedoeling dat het plan tot concrete actie vanuit de gemeente leidt.

In coronatijd
Mensen met een Chinees of Aziatisch uiterlijk maken zich zorgen, want zij krijgen veel commentaar. Sommige mensen durven niet goed meer naar buiten; zij voelen zich bekeken en worden soms ook nageroepen en uitgescholden, soms doelgericht racistisch, en vaak door mensen die zélf een migratieachtergrond hebben. Om geen problemen te krijgen, laten velen het maar zo, maar het is een feit dat mensen zich niet altijd veilig voelen op straat, en soms ook niet in hun eigen huis. Dat er vaker politie surveilleert in buurten waar dit gebeurt, helpt wel. Er wordt opgemerkt dat de gebeurtenissen vooral op jonge kinderen grote indruk maken.

De tekst loopt door onder de afbeelding.



Het is maar een grapje!
Eén van de aanwezigen vertelt dat zij haar zoon heeft geleerd om te vragen: 'waarom is dat grappig?' De kinderen van nu durven dat. Het knelpunt is echter dat de kinderen van de eerste generatie nooit hebben geleerd om zo van zich af te bijten. Dat heeft de Chinese/Aziatische gemeenschap een gemakkelijk doelwit voor pesterij en discriminatie gemaakt. Jongeren van Chinees/Aziatische afkomst die in Nederland geboren zijn, zijn ervan overtuigd dat klagen alleen niet helpt. Zij willen voor zichzelf en hun families opkomen.

Chinese/Aziatische diaspora
Art.1 Midden Nederland heeft voor deze aanduiding gekozen. Maar, zo wordt hierop gereageerd, Azië is een heel groot gebied; landen zoals India en delen van Rusland horen er ook bij. Asian Raisins kiest voor 'mensen uit Zuid- en Zuidoost-Azië,' waaronder ook Japanners, want ook zij worden met discriminatie en beledigingen geconfronteerd. Er wordt afgesproken dat Art.1 Midden Nederland voortaan de juiste aanduiding van de bevolkingsgroep checkt bij Asian Raisins.

Wat heeft de gemeenschap nodig?
'Zichtbaarheid' wordt als eerste genoemd, zichtbaarheid bij wat niet goed én juist wel goed gaat. Het is voor iedereen leuk wat meer te worden meegenomen bij de gewoonten en tradities van de Chinese gemeenschap, bij de viering van Chinees Nieuwjaar, bijvoorbeeld. De gemeenschap zou kunnen beginnen om anderen uit te nodigen om op een laagdrempelige manier kennis te maken met de rijke Chinese cultuur.

Het moet beginnen in het onderwijs, vinden de deelnemers, bijvoorbeeld in de hoogste klassen van de basisschool. Ervaringsdeskundigen kunnen in die klassen voorlichting geven en gesprekken leiden over diversiteit, inclusiviteit en tolerantie. Natuurlijk moet dat ook na de basisschool doorgaan. Art.1 Midden Nederland kan daarbij ondersteunen. Mensen houden het graag leuk en gezellig, weten Bernice, Michel en Mustapha, en dat kan heel goed – zelfs als het over zo'n moeilijk onderwerp als discriminatie gaat. Art.1 Midden Nederland zoekt in campagnes altijd de dialoog. Mensen gaan met elkaar in gesprek – dan komen na verloop van tijd de moeilijke vragen vanzelf.

De deelnemers dringen erop aan om bij het samenstellen van workshops en trainingsbijeenkomsten te praten met de Chinese/Aziatische gemeenschap – niet over hen. Voorlichting moet geen witte aangelegenheid worden, want herkenbaarheid is nu juist zo belangrijk. En als er behoefte is aan externe deskundigen, bijvoorbeeld workshopleiders, dan moeten die als eerste worden gezocht in de Chinese/Aziatische groep.

Er moet worden gezocht naar rolmodellen: docenten, artsen, juristen, managers van kleur willen we zien! Allen vinden dat er nog veel moet worden gedaan aan beeldvorming, bij voorkeur door middel van ontmoeting. De politiek en de media moeten daar goed bij betrokken worden.

Conclusie
Er is grote behoefte aan meer samenwerking. Daar worden meteen de eerste afspraken voor gemaakt (vervolgbijeenkomst). Van de gemeente wordt verwacht dat zij het goede voorbeeld geeft en initiatieven ruimhartig steunt. Lisalotte Lemmen krijgt het advies om veel goede voorbeelden op te nemen in het antidiscriminatieplan.

Sluiting
Ten slotte bedankt Mustapha de deelnemers voor hun komst en inbreng. Er wordt na afloop nog een tijdje nagepraat.