Connection has lost...
Instellingen: gesproken tekst language

Woningmarktdiscriminatie op de particuliere huurwoningmarkt in Utrecht

05-11-2020
In 2019 heeft Academie van de Stad in opdracht van de gemeente Utrecht een verkennend onderzoek gedaan naar discriminatie op de Utrechtse particuliere huurwoningmarkt. Twee discriminatiegronden zijn onderzocht: etniciteit en seksuele geaardheid. De onderzoekers tonen aan dat er in de selectiefase van het verhuurproces sprake is van discriminatie op beide gronden.  

Om de mate van discriminatie op de woningmarkt te onderzoeken zijn praktijktesten gebruikt. Deze bestaan uit ‘correspondentietesten’ en ‘mystery calls’. Bij de correspondentietesten gaat het om een schriftelijke reactie op een concrete advertentie van een verhuurder door twee personen (een testpersoon en een controlepersoon) die verschillen in etnische afkomst of seksuele geaardheid. Hierbij is onderzocht of de testpersoon en controlepersoon een significant andere behandeling kregen. Bij mystery calls benaderen (fictieve) kandidaat-verhuurders de makelaars met een discriminerend verzoek en wordt er onderzocht of makelaars ingaan op een dergelijk verzoek.

De resultaten van de correspondentietesten laten zien dat er voor beide discriminatiegronden gesproken kan worden van discriminatie. Mannelijke kandidaat-huurders met een niet-westerse naam of met een partner van hetzelfde geslacht hebben significant minder kans op het verkrijgen van een uitnodiging voor een bezichtiging ten opzichte van mannelijke kandidaten met een Nederlandse naam of met een partner van een ander geslacht. Bij de mystery calls is meer dan 80 procent van de makelaars geneigd mee te gaan met het discriminerend verzoek.

(tekst gaat verder na afbeelding)



Gelijke behandelingswetgeving

De Algemene wet gelijke behandeling schrijft voor dat er bij verhuur geen onderscheid mag worden gemaakt tussen personen wegens hun afkomst, geslacht, seksuele geaardheid en op andere in deze wet opgenomen gronden. Dat is discriminatie. In beginsel is dergelijk onderscheid altijd verboden. Met uitzondering van de eigenaar van een woning die samen met de huurder ook van deze woning en woonruimtes gebruik maakt. De eerbiediging van de privéomstandigheden van deze verhuurder prevaleren boven het recht van de huurder om tegen discriminatie te worden beschermd. Behalve als het om afkomst gaat.

Onderscheid maken, of discriminatie, gebeurt vaak onbewust. Zo spelen onderbuikgevoelens, opdrachten van derden en eerdere ervaringen met bepaalde groepen vaak een rol in de keus om een woning aan iemand te verhuren. Zo wees een makelaar een Marokkaans gezin af, nadat een notitie van de verhuurder in het makelaarsdossier verkeerd werd geïnterpreteerd door een vervangend makelaar. Het bericht luidde dat de verhuurder alleen Nederlanders wilde. In de notitie stond dat hij slechte ervaringen had met arbeidsmigranten die naast hem woonden en geen Nederlands spraken. De afwijzing volgde, terwijl er al een bezichtiging was geweest. Het gezin stapte naar het College voor de Rechten van de Mens (College), dat oordeelt over kwesties aan de hand van de gelijke behandelingswetgeving. Het College oordeelde dat, ondanks het niet de intentie van de makelaar was om onderscheid te maken, het gezin was afgewezen vanwege hun Marokkaanse afkomst. Hetgeen verboden is bij wet.

In een ander geval weigerde een Utrechtse kerkgenootschap een ruimte te verhuren aan een LHBTI+-jongerengroep van COC Midden-Nederland. Het verzoek werd afgewezen, omdat de activiteiten van de groep in strijd zouden zijn met de uitgangspunten van het kerkgenootschap.

COC Midden-Nederland stapte na de afwijzing naar het College en deed aangifte bij de politie. Volgens het College trad de kerk op als een verhurende partij die zich in het normale maatschappelijke verkeer bewoog en daardoor niet handelde als kerkgenootschap. Om die reden was de afwijzing vanwege de seksuele geaardheid van de jongerengroep verboden onderscheid. Ook het Openbaar Ministerie vond dat het kerkgenootschap zich schuldig maakte aan strafrechtelijke homodiscriminatie en droeg het kerkbestuur op het verhuurbeleid in het openbaar te herzien om zo strafvervolging te voorkomen.

Gemeente Utrecht

De gemeente Utrecht is na het onderzoek in overleg getreden met de brancheorganisaties en Art.1 Midden Nederland. De organisaties spannen zich in om discriminatie op de woningmarkt te bestrijden. Ook kondigde de gemeente Utrecht nieuw onderzoek aan waarin particuliere verhuurders en makelaars wederom worden getest op discriminatie.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel of wilt u zelf een ervaring van discriminatie delen, neem gerust contact op met het meldpunt van Art.1 Midden Nederland.

Klik HIER voor het juridische kader rondom woningmarktdiscriminatie.